﻿<title_newspaper=”Trybuna Ludu”> 
<title_article=”Uniwersytety Szczęsnego”> 
<author_1=”Irena Merz”>
<author_2=””> 
<language=”pl”> 
<style=”press”>
<year="1954">
<month="5">
<date=”1954-05-06”>
<period=”d”>
<status=”1_obieg”>
<support=”paper”>
W pierwszym odruchu ciemny wiejski chłopiec pójdzie na lep gładkich słówek „dobrodzieja”: Przyjrzawszy się bliżej sprawom ludzi pracy — będzie z kolei wołać o pomoc dla podstępnie aresztowanego działacza robotniczego.
Ale jeszcze nie teraz stanąć miał w walczących szeregach. Jeszcze nie teraz miał zrozumieć, że droga przeciwstawienia się znienawidzonym wyzyskiwaczom wiedzie poprzez zorganizowaną, zbiorową walkę. Wpierw spróbuje samotnie przebijać się przez dżunglę kapitalizmu. Wpierw poznamy jeszcze wraz z nim i odrzucimy wraz z nim pokusy żywota mieszczańskiego, zarzucające nań sidła wraz z zalotami pięknej Zochy. Wraz z nim odbierzemy z ust wykolejonego „Barona” lekcję prawdy o podziale na biednych i bogatych. Wraz z nim przeżyjemy katorgę poniżania człowieka w sanacyjnej służbie i wojskowej. 
Gdy Szczęsny spotyka się ze Nieznajomą, jest na skraju przepaści. Jeszcze chwila, a zupełnie zagubiłby się w społecznym labiryncie. z którego tak długo nie potrafił znaleźć wyjścia. Wtedy do rąk jego trafia numer komunistycznego pisma. Wtedy padają pamiętne, symboliczne słowa Nieznajomej: „są pociągi, na które spóźniać się nie wolno”.
Taki był moment przełomowy w dziejach Szczęsnego, które wiodły go do szeregów komunistów. Przeszedł kurs wstępny swoich uniwersytetów. Teraz zacznie działać.
*
Adaptacja popularnej książki, książki o takim bogactwie ideowym, tematycznymi, artystycznym, — była zadaniem szczególnie trudnym. Między innymi dlatego, że realizator musi tu nadać konkretny kształt (także fizyczny) postaciom, o których każdy z czytelników ma swoje własne, indywidualne wyobrażenie. Ale także dlatego, że zamknięcie materiału literackiego w ramy filmu, ograniczone czasowo i rządzące się odmiennymi prawami, wymaga kondensacji materiału, zmian i przestawień. Sztuka polega na tym, aby przemówić do odbiorcy z całą siłą utworu literackiego, powiedzieć mu to samo — inaczej.
</support> 
</status> 
</period> 
</date> 
</month> 
</year> 
</style> 
</language> 
</author_2> 
</author_1> 
</title_article> 
</title_newspaper>
